Flavita Banana: “Son feminista, pero non todas as miñas viñetas o son”

Flavita Banana é o 'alter ego' de Flavia Álvarez

Había unha vez unha debuxante/ viñetista/ espírito inquedo que saltou á fama grazas ás imaxes que ía colgando na súa conta de Instagram. De nome, Flavia Álvarez, mais quen a seguía chamábaa polo seu alcume creativo: Flavita Banana.

Así podería comezar a narración das aventuras dunha das artistas gráficas do momento, autora de auténticos tratados sobre a natureza humana dosificados en frases lapidarias, siluetas esquemáticas e unha capacidade extraordinaria para tocarnos a fibra sensible.

Flavita Banana só hai unha, aínda que se multiplique como o pan e os peixes para atender todas as frontes que reclaman a súa presenza. As súas viñetas aparecen hoxe en cabeceiras tan diversas como S Moda, Orgullo y Satisfacción, Revista Mongolia ou El Salto.

Aproveitamos un dos seus contados descansos para conversar con ela, e conseguiu debuxarnos un sorriso na cara.

Coolt.- Ti, como o 99% da poboación, comezaches debuxando de nena. Só que no teu caso, lémbralo (e segues facéndoo). Moi Saint Exupéry.

Flavita Banana.- Creo que a xente tenta esquecer que debuxaba. Quero dicir, se fuches á escola, debuxaches seguro. Pero o normal é que sexa anecdótico; quizais gardes algún debuxo da túa infancia e che pareza tenro miralo, como un ciclo pechado. No meu caso, non soporto ver debuxos da miña infancia ou adolescencia, seméllanme borradores, intentos. Creo que aí está a diferenza: para min é un traballo progresivo, nin sequera o que fago agora me parece o fin ao que debía chegar. É unha aprendizaxe continua, é un traballo-estudo.

C.- Facía anos que non gozabamos con personaxes femininos en viñetas de humor. Cústame lembrar algunha a parte de Mafalda. Non ía sendo hora de deixar o masculino universal?

F. B.- Buf, estamos ao principio desta guerra. Ben, non é unha guerra porque non hai inimigo;

quizas só nos enfrentemos ao subconsciente xeral, que sigue vendo o masculino como neutro.

As miñas historias non falan de mulleres, e, sen embargo, séguese dicindo que si, porque os personaxes que falan son mulleres. Todas as viñetas poderían ter un polbo como protagonista, e seguirían cumpríndose os textos. E ninguén diría que relato a vida dos polbos, entenderían que son un mero mensaxeiro. Ben, pois as miñas señoras son mensaxeiras dun texto unisex.

C.- A propósito dos teus personaxes, pregúntanche de forma recorrente por que debuxas sobre todo mulleres. Resúltame chocante que teñas que xustificalo.

F. B.- Iso, o que che dicía. A verdade é que o xustifico pouco, abóndame con ver esa pequena porcentaxe de homes que me segue para estar contenta (non digo que valore máis eses poucos homes que as seguidoras que teño).  A idea é seguir así, e que, co tempo, a xente poida sentirse identificada cunha voz feminina que di cousas xerais. Estou segura de que, se usaran as redes, ata a comunidade dos polbos se podería sentir identificada.

C.- Dicir Flavita Banana é dicir cinismo, realismo cru, idealismo non idealizado. A miúdo, defínente como feminista. Como te levas con esa etiqueta?

F. B.- Todas as etiquetas se aplican para simplificar, por vagancia, para non entrar en matices. Así que as etiquetas non me gustan. Se te fixas, nin sequera uso hashtags,

porque todo o que pretenda meter nunha palabra o universo ou a mente de alguén é simplista.

Son feminista, pero non todas as miñas viñetas o son. Algunhas falan da morte -xa me dirás que ten de feminista a morte-. Tampouco todas son cínicas ou crúas, algunhas son tenras. Se me piden que defina o meu traballo en poucas palabras, dígolles que vaian a Instagram miralo.

C.- Insistes en rexeitar unha visión dialéctica da realidade, por simple e reducionista. Que te metan dentro do subxénero da ilustración feminina supoño que é un bo exemplo diso.

F. B.- Totalmente. O certo é que, despois de cada resposta, vexo na seguinte pregunta que o entendiches todo [risas]. Está a ser difícil, pero, cada vez máis, négome a colaborar en entrevistas, proxectos, conferencias que leven por tema esa “ilustración feminina”. Fíxate nas autoras ás que nos meten nese saco e dime que temos en común. Que nacemos mulleres, nada máis. Iso nin sequera é mérito noso, pura “aleatoriedade” xenética. O da ilustración feminina paréceme un chiste que vende. Pero un chiste malo.

C.- Se se trata de definirte a ti mesma, teño lido que prefires considerarte narradora, máis que ilustradora.

F. B.- Ben… porque o peso do traballo está na mensaxe, non nunha interpretación debuxada da mesma. Explícome: un ilustrador ofrece unha versión pictórica (pode ser mesmo unha foto) dun tema ou texto existente; é outra forma de ler. Os meus debuxos plasman tal cal o que ocorre na escena; en todo caso, son debuxante. O traballo do ilustrador é admirable; é darlle unha volta de porca a un texto e darlle outra interpretación, en moitos casos sen usar palabras. É un gran oficio que non creo exercer. Eu conto historias a través de debuxos e texto.

'Flavita Banana' é o nome co que se presenta Flavia Álvarez
A vida cotiá é a fonte de inspiración de Flavita Banana

C.- Es membro da que chaman unha nova clase social en Barcelona: ilustradoras de 25 a 35 anos que, ademais, estudiaron na Massana…

F. B.- Vale, iso foi un chiste que dixen cando insistiron en que me definira dentro dun colectivo. Nin son ilustradora, ni terei sempre entre 25 e 35 anos, nin existe tal colectivo. Parece que foi fina a broma, agora úsana para definirme. Picaches [risas].

C.- Co éxito e a difusión acadados polas túas viñetas, preocúpache atopalas estampadas na camiseta de turno sen que se recoñeza a túa autoría? A sombra do plaxio é alongada?

F. B.- Xa teñen pasado cousas así, algunha camiseta vin por Instagram e dirixinme á conta para pedir que as retiraran. Semella que funcionou. O nome está rexistrado como marca, así que quen queira facer tal cousa, a partir de agora non terá un problema comigo, senón a nivel xudicial.

Hai unha conta en Instagram que leva o meu nome e publica as miñas viñetas, neses casos a Internet non axuda nada e só podes denunciar a conta a través da aplicación, pero non che fan nin caso. Só me asombra pensar que alguén teña tanta sede de seguidores que decida usar as túas imaxes para iso. E vale, logo están eses debuxantes que copian literalmente os meus debuxos co seu trazo e que os defenden como seus. De novo, ás veces o ser humano sorpréndeme na súa versión máis ruín.

C.- Fai uns meses publicaches o teu primeiro libro con material inédito (Las cosas del querer, Lumen) e disque se aveciña unha antoloxía este outono. Xa tes aberta a túa propia tenda online. Se 2016 foi o ano do boom, este non promete menos.

F. B.- Este está sendo o ano de darme conta de todo. E iso non é bo, está a me custar dixerilo. Estou publicando nas revistas que sempre quixen, e saen dous libros nun mesmo ano. É como se o que sempre quixen que ocorrese sucedese de golpe. E agora que fas? Sobre todo, está a me custar moito separar o persoal do profesional, deixar de pensar nas fins de semana, por exemplo. Agora toca orde e desfrute. A ver se o consigo, que eu nacín para acadar cousas, non para gozalas.

C.- Non me gustaría despedirme de ti sen preguntarche por un tema recorrente nos últimos tempos. Onde están os límites do humor, sexa negro ou branco? Debe censurarse ou auto-censurarse?

F. B.- Creo que o único límite é o público. Podes ter un amigo moi próximo que estivese nos campos de concentración (difícil, pero posible) e co que fagas bromas sobre iso. Esas mesmas bromas non podes contarllas a un auditorio nunha convención de dereitos humanos, non? E, porén, puideches facelas con outro público. Non hai límite nos temas, hai sentido común en recoñecer o teu interlocutor.

No meu caso, contéñome cos temas delicados. Non vin provocar discusións, senón ofrecer humor.

Se me manifestase en temas políticos, a educación dos fillos, o machismo nas mulleres, a pederastia, etc., tomaríase a miña opinión como un xuízo, e creo que non teño moito xuízo. Ás veces, derrapo e maniféstome, pero, polo xeral, estou tranquila na miña cova.

@Ce_FerSan | Fotos: Cortesía de Flavia Álvarez © Iván Montero